Պարզ բացատրություն
Պարտավորություն, թույլտվություն և արգելք․ ո՞րն է տարբերությունը Նախքան համապատասխան ձևն ընտրելը պետք է հասկանալ, թե ինչ իմաստ ենք ուզում արտահայտել։ Պարտավորությունը նշանակում է, որ գործողությունն անհրաժեշտ է կատարել։ Թույլտվությունը նշանակում է, որ գործողությունը կարելի է կատարել։ Արգելքի դեպքում գործողությունը չի թույլատրվում։ Կա նաև պարտավորության բացակայություն․ այս դեպքում գործողությունը պարտադիր չէ, բայց այն կարելի է կատարել։ Այս տարբերությունը հատկապես կարևոր է mustn't և don't have to ձևերի դեպքում։ Պարտավորություն՝ must և have to Must և have to ձևերը երկուսն էլ կարող են արտահայտել անհրաժեշտություն կամ պարտավորություն։ Must-ը հաճախ գործածվում է, երբ խոսողը շեշտում է անհրաժեշտությունը կամ տալիս է հստակ հրահանգ՝ You must be careful. Have to-ն շատ տարածված է այն իրավիճակներում, երբ կանոնները, պայմանները կամ գործնական անհրաժեշտությունն են պարտադրում գործողությունը՝ I have to wear an ID card at work. Առօրյա անգլերենում այս երկու ձևերի իմաստները հաճախ համընկնում են, ուստի դրանց տարբերությունը չպետք է ընկալել որպես բացարձակ կանոն։ Թույլտվություն՝ can և be allowed to Can-ը շատ տարածված է առօրյա խոսքում՝ թույլտվություն տալու կամ խնդրելու համար՝ You can use my phone. Can I sit here? Be allowed to-ն նույնպես նշանակում է, որ որևէ գործողություն թույլատրված է և հատկապես օգտակար է կանոնների կամ պաշտոնական թույլտվությունների մասին խոսելիս՝ Visitors are allowed to take photos. Քանի որ be բայը կարող է փոխվել ըստ ժամանակի և ենթակայի, այս կառույցը հարմար է նաև անցյալի մասին խոսելիս։ Արգելք՝ mustn't և can't Mustn't-ը ցույց է տալիս, որ գործողությունն արգելված է կամ այն չպետք է կատարվի՝ You mustn't touch that button. Can't-ը նույնպես կարող է ցույց տալ թույլտվության բացակայություն՝ You can't park here. Այսպիսի նախադասություններում can't-ը չի նշանակում «չկարողանալ», այլ նշանակում է, որ տվյալ գործողությունը չի թույլատրվում։ Իմաստը սովորաբար պարզ է դառնում համատեքստից։ Mustn't և don't have to․ ամենակարևոր տարբերությունը Mustn't և don't have to ձևերն ունեն տարբեր իմաստներ։ Mustn't նշանակում է, որ գործողությունն արգելված է։ Don't have to նշանակում է, որ գործողությունն անհրաժեշտ կամ պարտադիր չէ, սակայն ցանկության դեպքում այն կարելի է կատարել։ You mustn't use your phone during the exam նշանակում է, որ հեռախոսի օգտագործումն արգելված է։ You don't have to bring a laptop նշանակում է, որ նոթբուք բերելը պարտադիր չէ։ Ինչպե՞ս հարցնել պարտավորության կամ թույլտվության մասին Եթե ցանկանում ենք իմանալ՝ արդյոք ինչ-որ բան պարտադիր է, առօրյա անգլերենում հաճախ օգտագործում ենք Do I have to ...? կամ Do we have to ...?։ Թույլտվություն խնդրելու բնական ձև է Can I ...?։ Եթե ցանկանում ենք հատկապես պարզել՝ արդյոք կանոնները թույլ են տալիս որևէ գործողություն, կարող ենք հարցնել Am I allowed to ...? կամ Are we allowed to ...?։ Պարտավորություն և թույլտվություն անցյալում Անցյալում եղած պարտավորության համար սովորաբար օգտագործվում է had to՝ I had to work late yesterday. Անցյալում եղած թույլտվությունը կարելի է արտահայտել was/were allowed to ձևով՝ We were allowed to leave early. Այս ձևերը թույլ են տալիս նույն գաղափարների մասին խոսել ոչ միայն ներկայում, այլև անցյալ իրավիճակներում։
Քերականական բանաձև
Պարտավորություն՝ must
subject + must + base verbYou must wear a seat belt.
Պարտավորություն՝ have to
subject + have/has to + base verbShe has to start work at nine.
Պարտավորության բացակայություն
subject + don't/doesn't have to + base verbYou don't have to bring any food.
Թույլտվություն՝ can
subject + can + base verbYou can use my laptop.
Թույլտվություն՝ be allowed to
subject + be + allowed to + base verbVisitors are allowed to take photos.
Արգելք՝ mustn't
subject + mustn't + base verbYou mustn't open this door.
Արգելք՝ can't
subject + can't + base verbYou can't park here.
Հարց պարտավորության մասին
Do/Does + subject + have to + base verb?Do we have to book in advance?
Թույլտվություն խնդրելը
Can + subject + base verb?Can I sit here?
Հարց թույլտվության մասին
be + subject + allowed to + base verb?Are we allowed to take photos?
Անցյալ պարտավորություն
subject + had to + base verbI had to work late yesterday.
Անցյալ թույլտվություն
subject + was/were allowed to + base verbWe were allowed to leave early.
Հիմնական կանոններ
- 1
Must + բայի հիմնական ձև
Must-ից հետո բայը գործածվում է հիմնական ձևով՝ առանց to-ի՝ You must leave. Must-ը չի փոխվում ըստ ենթակայի՝ I must, she must, they must։
- 2
Have to-ն փոխվում է ըստ ենթակայի և ժամանակի
Ներկա ժամանակում I, you, we, they ենթակաների հետ օգտագործվում է have to, իսկ he, she, it-ի հետ՝ has to։ Անցյալ պարտավորության համար օգտագործվում է had to։
- 3
Can + բայի հիմնական ձև
Can-ից հետո նույնպես օգտագործվում է բայի հիմնական ձևը՝ առանց to-ի՝ You can stay. Թույլտվություն խնդրելու համար Can I ...? կառույցը շատ տարածված է առօրյա խոսքում։
- 4
Be allowed to
Be allowed to կառույցում be բայը համաձայնեցվում է ենթակայի և ժամանակի հետ՝ I am allowed to, she is allowed to, they were allowed to։ Allowed-ից հետո օգտագործվում է to + բայի հիմնական ձև։
- 5
Mustn't՝ արգելքի համար
Mustn't + բայի հիմնական ձևը ցույց է տալիս, որ գործողությունն արգելված է կամ չպետք է կատարվի՝ You mustn't enter this room.
- 6
Can't՝ թույլտվության բացակայության համար
Can't + բայի հիմնական ձևը կարող է նշանակել, որ գործողությունը չի թույլատրվում՝ You can't park here. Համատեքստը ցույց է տալիս՝ can't-ը վերաբերում է անկարողությա՞նը, թե՞ արգելքին։
- 7
Don't have to՝ պարտավորության բացակայության համար
Don't/doesn't have to + բայի հիմնական ձևը նշանակում է, որ գործողությունը պարտադիր չէ։ Դա չի նշանակում, որ գործողությունն արգելված է՝ You don't have to come early.
- 8
Have to-ով հարցերի կազմումը
Ներկա ժամանակում have to-ով հարցերը կազմվում են do կամ does օժանդակ բայով՝ Do you have to work? Does she have to pay? Does-ից հետո օգտագործվում է have, ոչ թե has։
Օգտակար օրինակներ
You must show your passport at the border.
Սահմանին պարտադիր է ցույց տալ անձնագիրդ։
Must-ը այստեղ արտահայտում է հստակ պարտավորություն։
I have to finish this report before Friday.
Ես պետք է այս հաշվետվությունն ավարտեմ մինչև ուրբաթ։
Have to-ն ցույց է տալիս գործնական անհրաժեշտություն։
My sister has to wear a uniform at work.
Քույրս աշխատանքի վայրում պետք է համազգեստ կրի։
Երրորդ դեմքի եզակի թվի դեպքում have to-ն դառնում է has to։
You can use my charger if you need it.
Եթե պետք է, կարող ես օգտագործել իմ լիցքավորիչը։
Can-ը այստեղ թույլտվություն է տալիս։
Employees are allowed to work from home twice a week.
Աշխատակիցներին թույլատրվում է շաբաթական երկու օր աշխատել տնից։
Be allowed to-ն այստեղ նկարագրում է կանոնով կամ քաղաքականությամբ տրված թույլտվություն։
You mustn't share your password with anyone.
Դու չպետք է որևէ մեկին հայտնես քո գաղտնաբառը։
Mustn't-ը հստակ արգելք է արտահայտում։
Sorry, you can't take photos inside the museum.
Ներողություն, թանգարանի ներսում չի թույլատրվում լուսանկարել։
Can't-ը այստեղ վերաբերում է թույլտվությանը, ոչ թե լուսանկարելու կարողությանը։
We don't have to go to the office tomorrow.
Մենք վաղը պարտադիր չէ, որ գրասենյակ գնանք։
Don't have to-ն նշանակում է, որ պարտավորություն չկա։
Do I have to pay for parking here?
Այստեղ կայանելու համար պե՞տք է վճարեմ։
Do I have to ...? կառույցով հարցնում ենք՝ արդյոք պարտավորություն կա։
Can I borrow your headphones for a minute?
Կարո՞ղ եմ մի փոքր ժամանակով վերցնել քո ականջակալները։
Can I ...? կառույցը թույլտվություն խնդրելու բնական ձև է։
Are we allowed to bring our own food?
Մեզ թույլատրվո՞ւմ է մեր սեփական սնունդը բերել։
Be allowed to-ն այստեղ ուղղակիորեն հարցնում է՝ գործողությունը թույլատրվա՞ծ է։
You don't have to answer every question today.
Այսօր պարտադիր չէ պատասխանել բոլոր հարցերին։
Հնարավոր է պատասխանել բոլոր հարցերին, բայց դա պարտադիր չէ։
I had to take a taxi because the last bus had already left.
Ես ստիպված էի տաքսի վերցնել, որովհետև վերջին ավտոբուսն արդեն գնացել էր։
Had to-ն արտահայտում է անցյալում եղած անհրաժեշտություն։
We were allowed to leave early after the meeting.
Հանդիպումից հետո մեզ թույլատրեցին ավելի շուտ գնալ։
Were allowed to-ն արտահայտում է անցյալում տրված թույլտվություն։
Տարածված սխալներ
- ❌ You must to wear a helmet. ✅ You must wear a helmet. Must-ից հետո բայը գործածվում է հիմնական ձևով՝ առանց to-ի։
- ❌ She have to leave at six. ✅ She has to leave at six. Երրորդ դեմքի եզակի թվի դեպքում ներկա ժամանակում օգտագործվում է has to։
- ❌ You don't have to smoke here. ✅ You mustn't smoke here. Եթե իմաստն այն է, որ ծխելն արգելված է, պետք է օգտագործել mustn't։ Don't have to-ն միայն նշանակում է, որ գործողությունը պարտադիր չէ։
- ❌ You mustn't bring any food. We already have enough. ✅ You don't have to bring any food. We already have enough. Այս իրավիճակում սնունդ բերելը ոչ թե արգելված է, այլ պարզապես անհրաժեշտ չէ։ Այդ պատճառով ճիշտ ձևը don't have to-ն է։
- ❌ Are we allowed bring our phones? ✅ Are we allowed to bring our phones? Կառույցը be allowed to + բայի հիմնական ձև է, հետևաբար to-ն անհրաժեշտ է։
- ❌ He can to leave early today. ✅ He can leave early today. Can-ից հետո բայը գործածվում է հիմնական ձևով՝ առանց to-ի։
- ❌ Does she has to work tomorrow? ✅ Does she have to work tomorrow? Does օժանդակ բայից հետո օգտագործվում է have հիմնական ձևը, ոչ թե has։
- ❌ Yesterday I must work late. ✅ Yesterday I had to work late. Անցյալում ավարտված պարտավորություն արտահայտելու համար սովորաբար օգտագործվում է had to։
Սովորելու խորհուրդներ
- Նախ որոշիր իմաստը՝ պարտավորությո՞ւն, թույլտվությո՞ւն, արգե՞լք, թե՞ պարտավորության բացակայություն։
- Հիշիր հիմնական հակադրությունը՝ mustn't = արգելված է, don't have to = պարտադիր չէ։
- Must և can ձևերից հետո երբեք to մի օգտագործիր հիմնական բայից առաջ։
- Պարտավորության մասին հարցնելու համար Do I have to ...? կառույցը շատ օգտակար է առօրյա խոսքում։
- Can I ...? ձևը բնական է առօրյա թույլտվություն խնդրելիս, իսկ be allowed to-ն հատկապես օգտակար է կանոնների և պաշտոնական թույլտվությունների մասին խոսելիս։
- Անցյալում եղած պարտավորության համար օգտագործիր had to։
- Այս կառույցները սովորիր իրական իրավիճակներով՝ աշխատանք, համալսարան, ճանապարհորդություն, տուն և հասարակական վայրեր։
Վարժել այս թեման
Այս թեմայի ինտերակտիվ վարժությունները շուտով հասանելի կլինեն։
Նախատեսված էԿապված քերականություն
Կապված բառեր բառարանում
Հաճախ տրվող հարցեր
Ի՞նչ տարբերություն կա must և have to ձևերի միջև։
Երկուսն էլ կարող են պարտավորություն արտահայտել։ Must-ը հաճախ ուժեղ շեշտադրում է անհրաժեշտությունը կամ հրահանգը, իսկ have to-ն շատ տարածված է կանոններից, պայմաններից կամ գործնական անհրաժեշտությունից բխող պարտավորությունների դեպքում։ Առօրյա բազմաթիվ իրավիճակներում դրանց իմաստները կարող են համընկնել։
Mustn't և don't have to ձևերը նո՞ւյն իմաստն ունեն։
Ոչ։ Mustn't նշանակում է, որ գործողությունն արգելված է։ Don't have to նշանակում է, որ գործողությունը պարտադիր չէ։ You mustn't leave նշանակում է, որ գնալ չի թույլատրվում, իսկ You don't have to leave նշանակում է, որ գնալու պարտավորություն չկա։
Թույլտվության համար ե՞րբ օգտագործել can, իսկ ե՞րբ՝ be allowed to։
Can-ը շատ տարածված է առօրյա թույլտվությունների և խնդրանքների համար։ Be allowed to-ն հատկապես օգտակար է կանոնների կամ պաշտոնական թույլտվությունների մասին խոսելիս և հեշտությամբ կարող է կիրառվել տարբեր ժամանակներում։
Ինչո՞ւ ենք ասում must go, ոչ թե must to go։
Must-ը մոդալ բայ է։ Must և can մոդալ բայերից հետո հիմնական բայը գործածվում է առանց to-ի։ Այդ պատճառով must go և can stay ձևերը ճիշտ են։
Ինչպե՞ս արտահայտել պարտավորությունն անցյալում։
Անցյալում եղած պարտավորության համար սովորաբար օգտագործվում է had to՝ I had to work late yesterday. Այս իմաստով must-ի սովորական անցյալ ձև չի կազմվում։
Ինչպե՞ս հարցնել՝ արդյոք որևէ բան պարտադիր է։
Կարելի է օգտագործել Do I have to ...? կամ Do we have to ...? կառույցները։ Օրինակ՝ Do I have to book a ticket in advance?
Կարո՞ղ է can't-ը արգելք արտահայտել։
Այո։ You can't park here նախադասության մեջ can't-ը նշանակում է, որ այստեղ կայանել չի թույլատրվում։ Համատեքստից պարզ է դառնում, որ խոսքը ոչ թե ֆիզիկական անկարողության, այլ թույլտվության բացակայության մասին է։