توضیح ساده
فعل بیقاعده چیست؟ در انگلیسی برای صحبت دربارهٔ کارهایی که در گذشته شروع و تمام شدهاند، از گذشته ساده استفاده میکنیم. بسیاری از فعلها با اضافهکردن ed به گذشته تبدیل میشوند، اما بعضی فعلها از این قاعده پیروی نمیکنند. به این فعلها «افعال بیقاعده» میگوییم. برای مثال، گذشتهٔ go برابر went و گذشتهٔ see برابر saw است. شکل گذشتهٔ افعال بیقاعده را باید یاد بگیریم برای افعال بیقاعده یک قانون واحد مثل اضافهکردن ed وجود ندارد. بنابراین شکل گذشتهٔ فعلهای پرکاربرد را باید بهتدریج یاد گرفت. چند نمونهٔ مهم برای سطح A1 عبارتاند از: go → went، come → came، see → saw، eat → ate، drink → drank، have → had، get → got، make → made، take → took و buy → bought. جملهٔ مثبت چگونه ساخته میشود؟ در جملهٔ مثبت گذشته ساده، بعد از فاعل شکل گذشتهٔ فعل را میآوریم. این شکل برای همهٔ فاعلها یکسان است. مثلاً میگوییم I went، she went و they went. برخلاف زمان حال ساده، برای he، she و it تغییر جداگانهای در فعل ایجاد نمیشود. جملهٔ منفی چگونه ساخته میشود؟ برای منفیکردن بیشتر فعلها در گذشته ساده از did not یا شکل کوتاه آن didn’t استفاده میکنیم. نکتهٔ بسیار مهم این است که بعد از didn’t، فعل به شکل پایه برمیگردد. بنابراین میگوییم I didn’t go، نه I didn’t went. سوال در گذشته ساده چگونه ساخته میشود؟ برای ساخت بیشتر سوالهای گذشته ساده، did را در ابتدای سوال قرار میدهیم و بعد از فاعل از شکل پایهٔ فعل استفاده میکنیم: Did you see him? چون did گذشته را نشان میدهد، دیگر فعل اصلی را به شکل گذشته نمیبریم. چه زمانی از این ساختار استفاده میکنیم؟ گذشته ساده برای اتفاق یا عملی بهکار میرود که در گذشته انجام شده و تمام شده است. عبارتهایی مانند yesterday، last night، last week و two days ago اغلب به ما کمک میکنند زمان گذشته را تشخیص دهیم.
فرمول گرامر
جملهٔ مثبت
Subject + irregular past form + ...We went home.
جملهٔ منفی
Subject + didn't + base verb + ...We didn't go home.
سوال بله/خیر
Did + subject + base verb + ...?Did you go home?
سوال با کلمهٔ پرسشی
Question word + did + subject + base verb + ...?Where did you go?
قانونهای اصلی
- 1
در جملهٔ مثبت از شکل گذشته استفاده کن
اگر فعل بیقاعده باشد، در جملهٔ مثبت باید شکل گذشتهٔ مخصوص آن را بهکار ببریم: go → went، eat → ate، buy → bought.
- 2
شکل گذشته برای همهٔ فاعلها یکسان است
در گذشته ساده، شکل فعل با تغییر فاعل عوض نمیشود: I saw، he saw، we saw، they saw.
- 3
بعد از didn’t از شکل پایه استفاده کن
در جملهٔ منفی، didn’t گذشته را نشان میدهد؛ بنابراین فعل اصلی باید به شکل پایه باشد: She didn’t come.
- 4
بعد از did در سوال از شکل پایه استفاده کن
در سوالهایی که با did ساخته میشوند، فعل اصلی به شکل پایه میآید: Did they go? نه Did they went?
- 5
افعال بیقاعده را با کاربردشان یاد بگیر
بهجای حفظکردن یک فهرست طولانی، در سطح A1 بهتر است ابتدا شکل گذشتهٔ فعلهای بسیار پرکاربرد را همراه با جملههای کوتاه و طبیعی یاد بگیرید.
مثالهای کاربردی
I went to the supermarket yesterday.
من دیروز به سوپرمارکت رفتم.
گذشتهٔ go فعل went است.
She came home at six.
او ساعت شش به خانه آمد.
گذشتهٔ come به شکل came است.
We saw a good film last night.
ما دیشب یک فیلم خوب دیدیم.
گذشتهٔ see فعل saw است.
Tom ate breakfast at seven.
تام ساعت هفت صبحانه خورد.
گذشتهٔ eat به شکل ate است.
I drank some water after lunch.
من بعد از ناهار کمی آب نوشیدم.
گذشتهٔ drink فعل drank است.
They had dinner at home.
آنها شام را در خانه خوردند.
گذشتهٔ have فعل had است.
My sister got a new phone last week.
خواهرم هفتهٔ گذشته یک گوشی جدید گرفت.
گذشتهٔ get به شکل got است.
My mother made a cake yesterday.
مادرم دیروز یک کیک درست کرد.
گذشتهٔ make فعل made است.
We took a bus to the city centre.
ما با اتوبوس به مرکز شهر رفتیم.
گذشتهٔ take فعل took است و اینجا در عبارت take a bus بهکار رفته است.
He bought a new jacket on Saturday.
او شنبه یک کت جدید خرید.
گذشتهٔ buy به شکل bought است.
I didn't see Ali at school yesterday.
من دیروز علی را در مدرسه ندیدم.
بعد از didn't از شکل پایهٔ see استفاده میکنیم، نه saw.
Did you eat breakfast this morning?
امروز صبح صبحانه خوردی؟
بعد از did فعل به شکل پایهٔ eat میآید.
Where did they go after class?
آنها بعد از کلاس کجا رفتند؟
در سوال با where نیز بعد از did و فاعل، شکل پایهٔ go میآید.
She didn't take her phone with her.
She left without taking her phone.
After didn't, use take rather than took.
اشتباهات رایج
- ❌ I goed to school yesterday. ✅ I went to school yesterday. Go یک فعل بیقاعده است و گذشتهٔ آن went است، نه goed.
- ❌ She eated breakfast at eight. ✅ She ate breakfast at eight. Eat بیقاعده است و شکل گذشتهٔ آن ate است.
- ❌ We didn't went to the park. ✅ We didn't go to the park. بعد از didn't باید شکل پایهٔ فعل یعنی go بیاید.
- ❌ Did you saw him yesterday? ✅ Did you see him yesterday? Did خودش زمان گذشته را نشان میدهد؛ بنابراین فعل اصلی باید به شکل پایهٔ see باشد.
- ❌ He buyed a new phone. ✅ He bought a new phone. Buy یک فعل بیقاعده است و گذشتهٔ آن bought است.
- ❌ Where did she went? ✅ Where did she go? در سوال گذشته با did، فعل اصلی به شکل پایه برمیگردد.
نکتههای یادگیری
- افعال بیقاعده را همراه با سه بخش یاد بگیر: شکل پایه، شکل گذشته و یک مثال کوتاه؛ مثل go → went → I went home.
- ابتدا روی فعلهای بسیار پرکاربرد مثل go، come، see، eat، have، get، make، take و buy تمرکز کن.
- در جملهٔ مثبت دنبال شکل گذشتهٔ فعل باش، اما بعد از did و didn't همیشه شکل پایه را بررسی کن.
- وجود عباراتی مثل yesterday، last night و two days ago میتواند نشانهای برای گذشته ساده باشد.
- فعلهای بیقاعده را در جمله و موقعیت واقعی مرور کن؛ این روش برای استفادهٔ عملی از حفظکردن یک فهرست بلند مفیدتر است.
تمرین این مبحث
تمرینهای تعاملی این مبحث بهزودی فعال میشوند.
در حال آمادهسازیگرامرهای مرتبط
واژگان مرتبط در دیکشنری
سؤالهای رایج
چرا نمیگوییم goed یا eated؟
چون go و eat فعل بیقاعده هستند و گذشتهٔ آنها با ed ساخته نمیشود. شکل درست آنها went و ate است.
آیا باید همهٔ افعال بیقاعده را یکجا حفظ کنم؟
نه. در سطح A1 بهتر است ابتدا فعلهای بسیار پرکاربرد را همراه با جمله و کاربرد واقعی یاد بگیری و سپس بهتدریج تعداد آنها را بیشتر کنی.
چرا بعد از didn't از went استفاده نمیکنیم؟
چون didn't زمان گذشته را نشان میدهد. فعل اصلی بعد از آن باید به شکل پایه باشد؛ بنابراین I didn't go درست است.
بعد از did باید شکل گذشتهٔ فعل را بیاوریم؟
نه. بعد از did از شکل پایه استفاده میکنیم. مثلاً Did you see him? درست است، نه Did you saw him?
از کجا بفهمم یک فعل بیقاعده است؟
برای همهٔ افعال بیقاعده یک قانون ظاهری قابلاعتماد وجود ندارد. شکل گذشتهٔ آنها را باید یاد گرفت و با تمرین و استفاده در جمله تثبیت کرد.
آیا شکل گذشتهٔ فعل با he یا she تغییر میکند؟
نه. در گذشته ساده شکل فعل برای همهٔ فاعلها یکسان است؛ مثلاً I went، she went و they went.