توضیح ساده
Cleft Sentence چیست؟ Cleft Sentence یا جمله شکافته، جملهای است که یک پیام ساده را به دو بخش تقسیم میکند تا یک قسمت آن برجستهتر شود. برای مثال جمله عادی I met Sarah at the conference. فقط یک اتفاق را گزارش میکند، اما در It was Sarah that I met at the conference. تمرکز اصلی روی Sarah است. معنی اصلی تقریباً همان است، ولی تأکید و تمرکز اطلاعاتی تغییر میکند. چرا از جملههای Cleft استفاده میکنیم؟ در مکالمه و نوشتار، همیشه همه اطلاعات اهمیت یکسانی ندارند. گاهی میخواهیم سوءتفاهمی را اصلاح کنیم، اطلاعات جدید را برجسته کنیم، تضاد ایجاد کنیم یا توجه مخاطب را دقیقاً به یک بخش از جمله ببریم. Cleft Sentences به ما اجازه میدهند بدون تغییر جدی در معنای اصلی، مرکز توجه جمله را تغییر دهیم. It-cleft برای تأکید روی یک بخش مشخص ساختار It-cleft معمولاً با It is یا It was شروع میشود. بعد از آن بخشی میآید که میخواهیم روی آن تأکید کنیم و سپس یک بند با that، who یا گاهی which اطلاعات باقیمانده را کامل میکند. این بخش تأکیدی میتواند شخص، زمان، مکان، دلیل یا عبارت دیگری باشد. Wh-cleft یا Pseudo-cleft در Wh-cleft جمله معمولاً با واژههایی مانند what، where، why، who یا how آغاز میشود. رایجترین نوع آن با what ساخته میشود: What I need is a break. در این ساختار، ابتدا موقعیت یا موضوع معرفی میشود و سپس اطلاعات مهم بعد از فعل be قرار میگیرد. این الگو در گفتار طبیعی بسیار رایج است. تأکید روی عمل با What ... do اگر بخواهیم روی یک عمل یا کار تأکید کنیم، میتوانیم از الگویی مانند What she did was call the manager استفاده کنیم. در این ساختار، بخش What + subject + do اتفاق کلی را معرفی میکند و بعد از was یا is، عملی میآید که واقعاً انجام شده است. Reversed Wh-cleft گاهی ترتیب Wh-cleft برعکس میشود و اطلاعات مهم در ابتدای جمله قرار میگیرد: A quiet evening is what I really need. این ساختار از نظر معنایی شبیه What I really need is a quiet evening است، اما گوینده با آوردن اطلاعات مهم در ابتدا، تمرکز جمله را کمی متفاوت میکند. Cleft Sentence و جمله عادی چه تفاوتی دارند؟ جمله عادی معمولاً خنثیتر است و فقط اطلاعات را منتقل میکند. Cleft Sentence زمانی مفید است که یک تضاد، اصلاح، انتخاب یا نکته مهم وجود دارد. بنابراین استفاده بیش از حد از این ساختار میتواند متن را سنگین یا نمایشی کند. در سطح B2 مهم است بدانید چه زمانی تأکید واقعاً لازم است.
فرمول گرامر
It-cleft حال
It is + focused element + that/who + clauseIt is Emma who handles customer complaints.
It-cleft گذشته
It was + focused element + that/who + clauseIt was on Monday that we received the results.
Wh-cleft با what
What + clause + be + focused informationWhat I need is more time.
Wh-cleft برای عمل
What + subject + do/did + be + base verbWhat he did was cancel the meeting.
Reversed Wh-cleft
Focused information + be + what + clauseMore time is what we really need.
Negative it-cleft
It isn't/wasn't + focused element + that/who + clauseIt wasn't Tom who called me.
Question with an it-cleft
Is/Was it + focused element + that/who + clause?Was it Sarah who told you?
قانونهای اصلی
- 1
ساخت It-cleft
برای تأکید روی یک عنصر مشخص از الگوی It + be + focused element + that/who + clause استفاده میکنیم. زمان فعل be معمولاً با زمان موقعیت هماهنگ است: It is ... برای حال و It was ... برای گذشته.
- 2
استفاده از who برای اشخاص
وقتی بخش تأکیدی یک شخص است، who بسیار طبیعی است: It was Daniel who found the mistake. استفاده از that نیز ممکن است، اما who برای افراد شفافتر است.
- 3
استفاده از that برای زمان، مکان و سایر اطلاعات
برای زمان، مکان یا عبارتهای غیرشخصی معمولاً that به کار میرود: It was yesterday that I heard the news. در بسیاری از موقعیتها that از نظر سبکی طبیعیتر از which است.
- 4
ساخت Wh-cleft با what
برای برجستهکردن نتیجه، نیاز، خواسته یا اطلاعات اصلی از What + clause + be + focused information استفاده میکنیم: What I want is some peace and quiet.
- 5
تطابق is و was در Wh-cleft
انتخاب is یا was به زمان منظور جمله بستگی دارد. برای موقعیت فعلی معمولاً is و برای اتفاق گذشته معمولاً was به کار میرود: What surprised me was his reaction.
- 6
تأکید بر عمل با do
وقتی قسمت مهم یک فعل یا عمل است، ساختار What + subject + do/did + be + verb phrase کاربردی است: What he did was apologize. در انگلیسی معاصر، بعد از be معمولاً شکل ساده فعل بسیار طبیعی است.
- 7
همه جملهها را نباید Cleft کرد
Cleft Sentences برای تأکید و مدیریت تمرکز اطلاعاتی هستند، نه جایگزینی برای تمام جملههای عادی. وقتی هیچ تضاد، اصلاح یا نکته برجستهای وجود ندارد، جمله ساده معمولاً طبیعیتر است.
- 8
Questions with it-clefts
It-clefts can also be questions: Was it Anna who sent the message? This form checks whether the focused information is correct.
- 9
Use clefts selectively
A cleft sentence should serve a clear purpose. If there is no contrast, correction, or special focus, a normal sentence will often sound more natural.
مثالهای کاربردی
It was Julia who suggested the new approach.
این جولیا بود که روش جدید را پیشنهاد داد.
تمرکز روی شخص یعنی Julia است، نه روی خود عمل پیشنهاد دادن.
It was last Friday that we finally signed the contract.
دقیقاً جمعه گذشته بود که بالاخره قرارداد را امضا کردیم.
بخش تأکیدی زمان انجام اتفاق است.
It is the final chapter that I find most difficult.
این فصل آخر است که برای من از همه سختتر است.
روی the final chapter تأکید شده و آن با بخشهای دیگر مقایسه میشود.
It was at the airport that I realized I had lost my passport.
در فرودگاه بود که فهمیدم گذرنامهام را گم کردهام.
تمرکز جمله روی مکان فهمیدن موضوع است.
It was because of the weather that the match was cancelled.
بهخاطر وضعیت هوا بود که مسابقه لغو شد.
ساختار روی علت لغو مسابقه تأکید میکند.
What I really need is a few days off.
چیزی که واقعاً نیاز دارم چند روز مرخصی است.
Wh-cleft نیاز اصلی گوینده را برجسته میکند.
What surprised me most was how calm she remained.
چیزی که بیشتر از همه من را شگفتزده کرد این بود که او چقدر آرام ماند.
اطلاعات مهم بعد از was میآید.
What we should focus on is improving customer service.
چیزی که باید روی آن تمرکز کنیم، بهبود خدمات مشتری است.
برای برجستهکردن اولویت اصلی از What-clause استفاده شده است.
What he did was call the police immediately.
کاری که او کرد این بود که بلافاصله با پلیس تماس گرفت.
الگوی What ... did برای تأکید روی عمل انجامشده به کار رفته است.
What I don't understand is why they changed the plan.
چیزی که نمیفهمم این است که چرا برنامه را تغییر دادند.
ساختار منفی داخل Wh-clause قرار گرفته است.
A little more patience is what we need right now.
چیزی که همین حالا نیاز داریم کمی صبر بیشتر است.
این یک Reversed Wh-cleft است و عنصر مهم در ابتدای جمله آمده است.
The way she handled the situation was what impressed me most.
نحوه مدیریت آن موقعیت توسط او چیزی بود که بیشترین تأثیر را روی من گذاشت.
اطلاعات برجسته قبل از what-clause قرار گرفته است.
It wasn't John who broke the window; it was his brother.
جان نبود که پنجره را شکست؛ برادرش بود.
It-cleft منفی برای اصلاح یک تصور اشتباه بسیار کاربردی است.
Was it Anna who sent you the email?
آیا آنا بود که آن ایمیل را برایت فرستاد؟
It-cleft میتواند به شکل پرسشی نیز استفاده شود.
What matters most is that everyone is safe.
چیزی که بیشترین اهمیت را دارد این است که همه سالم باشند.
Wh-cleft برای برجستهکردن یک اصل یا اولویت مهم بسیار طبیعی است.
اشتباهات رایج
- ❌ It was Sarah which called me. ✅ It was Sarah who called me. برای اشاره به شخص، who انتخاب طبیعی و استانداردتری است. Which معمولاً برای اشیا و مفاهیم غیرانسان به کار میرود.
- ❌ It was yesterday when I met him. ✅ It was yesterday that I met him. در It-cleft مربوط به زمان، that معمولاً ساختار استاندارد برای معرفی بند باقیمانده است.
- ❌ What I need are a new laptop. ✅ What I need is a new laptop. در این ساختار، کل What-clause معمولاً بهصورت یک واحد مفرد در نظر گرفته میشود و با is میآید.
- ❌ What did he do was call the manager. ✅ What he did was call the manager. داخل Wh-cleft از ترتیب جمله خبری استفاده میکنیم، نه ترتیب پرسشی. بنابراین he did درست است، نه did he do.
- ❌ It was in the café where I met her. ✅ It was in the café that I met her. در یک It-cleft استاندارد، بعد از بخش تأکیدی معمولاً that میآید. Where ممکن است در ساختارهای دیگر درست باشد، اما اینجا الگوی cleft با that روشنتر است.
- ❌ What I want it is more freedom. ✅ What I want is more freedom. What-clause خودش نقش بخش اول جمله را دارد و اضافهکردن it غیرضروری و نادرست است.
- ❌ It was Maria who she solved the problem. ✅ It was Maria who solved the problem. ضمیر she نباید دوباره بیاید، زیرا who خودش نقش فاعل بند وابسته را دارد.
- ❌ What he did was called the manager. ✅ What he did was call the manager. بعد از What he did was معمولاً شکل پایه فعل میآید: call، نه called.
نکتههای یادگیری
- قبل از ساخت Cleft Sentence مشخص کنید دقیقاً میخواهید روی چه چیزی تأکید کنید: شخص، زمان، مکان، دلیل، شیء یا عمل.
- برای اصلاح اطلاعات اشتباه، It wasn't X who/that ...; it was Y ساختاری بسیار طبیعی و کاربردی است.
- در Wh-cleft ترتیب کلمات داخل بند خبری است: What she wants، نه What does she want.
- اگر اطلاعات مهم یک اسم یا عبارت اسمی باشد، What ... is/was ... معمولاً انتخاب بسیار طبیعیای است.
- اگر میخواهید روی یک عمل تأکید کنید، الگوی What someone did was + base verb را بهعنوان یک ساختار مستقل تمرین کنید.
- در نوشتار رسمی، Cleft Sentences میتوانند برای هدایت توجه خواننده مفید باشند، اما استفاده مکرر از آنها متن را مصنوعی میکند.
- برای تشخیص Cleft Sentence از خود بپرسید آیا جمله عمداً به دو بخش تقسیم شده تا یک قسمت برجسته شود یا نه.
تمرین این مبحث
تمرینهای تعاملی این مبحث بهزودی فعال میشوند.
در حال آمادهسازیگرامرهای مرتبط
واژگان مرتبط در دیکشنری
سؤالهای رایج
آیا Cleft Sentences فقط در انگلیسی رسمی استفاده میشوند؟
خیر. بسیاری از ساختارهای Cleft، بهویژه What I need is ... یا It was X who ...، در مکالمه روزمره نیز کاملاً طبیعی هستند. بعضی انواع پیچیدهتر در نوشتار رسمی رایجترند.
تفاوت It-cleft و Wh-cleft چیست؟
در It-cleft بخش مورد تأکید معمولاً بلافاصله بعد از It is/was میآید. در Wh-cleft ابتدا یک بند با what یا واژه مشابه میآید و اطلاعات اصلی معمولاً بعد از be قرار میگیرد.
آیا بعد از شخص در It-cleft باید همیشه who استفاده کنیم؟
Who برای اشخاص بسیار طبیعی است، اما that نیز در بسیاری از موقعیتها ممکن است. در آموزش استاندارد، استفاده از who برای شخص انتخاب روشنتری است.
آیا میتوان Cleft Sentence را منفی کرد؟
بله. برای مثال It wasn't Jack who called me ساختار کاملاً طبیعیای است و معمولاً برای اصلاح یک تصور یا اطلاعات اشتباه استفاده میشود.
آیا Cleft Sentence میتواند پرسشی باشد؟
بله. برای مثال Was it Sarah who told you? یک It-cleft پرسشی است که میخواهد هویت شخص را تأیید کند.
چرا میگوییم What he did was call و نه What he did was called؟
در این ساختار بعد از was معمولاً شکل پایه فعل میآید، زیرا بخش دوم عمل اصلی را معرفی میکند: What he did was call the manager.
آیا استفاده زیاد از Cleft Sentences طبیعی است؟
نه. این ساختار زمانی مؤثر است که واقعاً نیاز به تأکید، تضاد یا اصلاح اطلاعات وجود داشته باشد. استفاده مداوم از آن میتواند متن یا گفتار را سنگین و غیرطبیعی کند.
Is it natural to use many cleft sentences in the same text?
Usually not. Too many cleft sentences can make writing sound heavy or overly dramatic. They are most effective when used selectively for real contrast, correction, or emphasis.