در پایان این درس می‌توانم…
- به کار ببرم: Nominativ برای فاعل جمله موصولی
- به کار ببرم: Akkusativ برای مفعول مستقیم
- به کار ببرم: جنس ضمیر از اسم قبلی میآید
- به کار ببرم: حالت دستوری را داخل جمله موصولی پیدا کن
- مرز کاربرد، استثنا و تفاوت معنی
توضیح ساده
جمله موصولی چیست؟
جمله موصولی یا Relativsatz بخشی از جمله است که درباره یک اسم اطلاعات بیشتری می‌دهد. مثلاً به‌جای دو جمله جداگانه مثل «Das ist der Mann. Der Mann arbeitet hier.» می‌توانیم بگوییم «Das ist der Mann, der hier arbeitet.» به این شکل از تکرار اسم جلوگیری می‌کنیم.
ضمیر موصولی به چه چیزی اشاره می‌کند؟
ضمیر موصولی به اسمی اشاره می‌کند که قبل از جمله موصولی آمده است. این اسم را می‌توان مرجع جمله موصولی دانست. جنس و تعداد این اسم مشخص می‌کند که ضمیر موصولی مذکر، مؤنث، خنثی یا جمع باشد. برای مثال اگر اسم die Frau باشد، ضمیر موصولی نیز در Nominativ یا Akkusativ به شکل die میآید.
چطور Nominativ یا Akkusativ را تشخیص دهیم؟
حالت ضمیر موصولی را از نقش آن داخل خود جمله موصولی مشخص می‌کنیم، نه از نقش اسم در جمله اصلی. اگر ضمیر موصولی فاعل دستوری جملهٔ موصولی باشد، Nominativ است؛ لازم نیست همیشه انجامدهندهٔ یک عمل باشد. اگر عمل فعل روی آن انجام شود و مفعول مستقیم باشد، Akkusativ است.
فعل در جمله موصولی کجا قرار می‌گیرد؟
در جمله موصولی آلمانی، فعل صرفشده معمولاً در پایان بخش موصولی قرار می‌گیرد. بنابراین می‌گوییم «der in Berlin wohnt» و نه «der wohnt in Berlin». این ترتیب فعل یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های Relativsatz است.
ویرگول را فراموش نکن
جمله موصولی در زبان آلمانی با ویرگول از جمله اصلی جدا می‌شود. اگر جمله موصولی در وسط جمله قرار بگیرد، معمولاً قبل و بعد از آن ویرگول میآید. برای سطح A2 کافی است هنگام ساخت Relativsatz همیشه مرز جمله موصولی را با ویرگول مشخص کنید.
مرز کاربرد، استثنا و تفاوت معنی
جنس و شمارِ ضمیر موصولی از اسمِ مرجع میآید، ولی حالتش از نقش داخل جملهٔ موصولی: Ich kenne den Mann, der hier wohnt. اسمِ den Mann در جملهٔ اصلی Akkusativ است، اما der در موصولی فاعل است. den ich sehe مفعولی است. «فاعل» را صرفاً با انجامدهندهٔ فعال تعریف نکن. فعل صرفشده آخر و ویرگول دو طرفِ جملهٔ میانجملهای لازم است. در این درس حالتهای پایهٔ Nominativ/Akkusativ هدفاند.
جدول راهنمای کاربرد
جدول، الگوهای نمونه را نشان می‌دهد. معنی گزینه‌های معنایی با زبان رابط هماهنگ است؛ ترجمهٔ جمله‌ها در بخش مثال‌ها آمده است.
| ساخت یا کاربرد | نمونه در زبان هدف |
|---|---|
| Nominativ برای فاعل جمله موصولی | Das ist der Mann, der hier wohnt. |
| Akkusativ برای مفعول مستقیم | Das ist der Mann, den ich gestern gesehen habe. |
| جنس و شمار از اسم مرجع میآید | Das ist die Frau, die hier arbeitet. |
| جنس و شمار از اسم مرجع میآید | Das ist das Kind, das hier wohnt. |
| جنس و شمار از اسم مرجع میآید | Das sind die Kinder, die hier spielen. |
| فعل صرفشده در پایان میآید | Das ist der Mann, der in Bonn wohnt. |
فرمول گرامر
Nominativ مذکر
maskulines Bezugswort + , der + ... + VerbDas ist der Mann, der hier arbeitet.
Nominativ مؤنث
feminines Bezugswort + , die + ... + VerbDas ist die Frau, die nebenan wohnt.
Nominativ خنثی
neutrales Bezugswort + , das + ... + VerbDas ist das Kind, das draußen spielt.
Nominativ جمع
Bezugswort im Plural + , die + ... + VerbDas sind die Leute, die hier arbeiten.
Akkusativ مذکر
maskulines Bezugswort + , den + Subjekt + ... + VerbDas ist der Mann, den ich jeden Morgen sehe.
Akkusativ مؤنث
feminines Bezugswort + , die + Subjekt + ... + VerbDas ist die Frau, die wir gestern getroffen haben.
خنثی در حالت Akkusativ
neutrales Bezugswort + , das + Subjekt + ... + VerbDas ist das Handy, das ich gestern gekauft habe.
جمع در حالت Akkusativ
Bezugswort im Plural + , die + Subjekt + ... + VerbDas sind die Freunde, die wir oft besuchen.
قانون‌های اصلی
- 1
جنس و شمار از اسم مرجع میآید
جنس و شمار ضمیر موصولی با اسم مرجع هماهنگ است: برای der Mann شکل مذکر، برای die Frau شکل مؤنث، برای das Kind شکل خنثی و برای die Leute شکل جمع لازم است. حالت دستوری را سپس از نقش داخل جملهٔ موصولی تعیین کن.
- 2
Nominativ برای فاعل جمله موصولی
اگر ضمیر موصولی خودش فاعل جمله موصولی باشد، از حالت Nominativ استفاده می‌کنیم: der برای مذکر، die برای مؤنث، das برای خنثی و die برای جمع.
- 3
Akkusativ برای مفعول مستقیم
اگر ضمیر موصولی مفعول مستقیم فعل باشد، از Akkusativ استفاده می‌کنیم. در این حالت فقط شکل مذکر تغییر واضحی دارد و der به den تبدیل می‌شود. برای مؤنث die، برای خنثی das و برای جمع die باقی می‌ماند.
- 4
حالت دستوری را داخل جمله موصولی پیدا کن
ممکن است اسم در جمله اصلی Akkusativ باشد اما ضمیر موصولی داخل Relativsatz نقش فاعل داشته باشد و Nominativ شود، یا برعکس. بنابراین تعیین حالت فقط با بررسی ساختار جمله موصولی انجام می‌شود.
- 5
فعل صرفشده در پایان میآید
در جمله موصولی، فعل صرفشده را در پایان قرار میدهیم. مثلاً «die jeden Tag Deutsch lernt» درست است، چون lernt در پایان جمله موصولی آمده است.
- 6
جدا کردن جملهٔ موصولی با ویرگول
پیش از جملهٔ موصولی ویرگول میآید. اگر جملهٔ اصلی پس از آن ادامه پیدا کند، در پایان جملهٔ موصولی هم ویرگول لازم است.
- 7
مرز کاربرد، استثنا و تفاوت معنی
جنس و شمارِ ضمیر موصولی از اسمِ مرجع میآید، ولی حالتش از نقش داخل جملهٔ موصولی: Ich kenne den Mann, der hier wohnt. اسمِ den Mann در جملهٔ اصلی Akkusativ است، اما der در موصولی فاعل است. den ich sehe مفعولی است. «فاعل» را صرفاً با انجامدهندهٔ فعال تعریف نکن. فعل صرفشده آخر و ویرگول دو طرفِ جملهٔ میانجملهای لازم است. در این درس حالتهای پایهٔ Nominativ/Akkusativ هدفاند.
مثال‌های کاربردی
Das ist der Mann, der im Supermarkt arbeitet.
این همان مردی است که در سوپرمارکت کار می‌کند.
der فاعل فعل arbeitet است، پس Nominativ داریم.
Ich kenne eine Frau, die sehr gut Deutsch spricht.
من زنی را می‌شناسم که آلمانی را خیلی خوب صحبت می‌کند.
die به Frau اشاره می‌کند و فاعل spricht است.
Das ist das Kind, das jeden Morgen mit dem Bus fährt.
این همان کودکی است که هر صبح با اتوبوس می‌رود.
das به Kind اشاره می‌کند و در جمله موصولی نقش فاعل دارد.
Das sind die Studenten, die in unserer Klasse lernen.
این‌ها دانشجوهایی هستند که در کلاس ما درس می‌خوانند.
برای جمع در Nominativ از die استفاده می‌کنیم.
Der Mann, den ich gestern getroffen habe, kommt aus Hamburg.
مردی که دیروز ملاقات کردم، اهل هامبورگ است.
فاعل جمله موصولی ich است و den مفعول getroffen habe است، بنابراین Akkusativ مذکر داریم.
Wo ist die Jacke, die du gestern gekauft hast?
کاپشنی که دیروز خریدی کجاست؟
die به Jacke اشاره می‌کند و مفعول فعل gekauft hast است.
Das Buch, das ich gerade lese, ist sehr interessant.
کتابی که الان می‌خوانم خیلی جالب است.
das در جمله موصولی مفعول فعل lese است و به Buch اشاره می‌کند.
Die Freunde, die wir am Wochenende besuchen, wohnen in Köln.
دوستانی که آخر هفته به دیدنشان می‌رویم در کلن زندگی می‌کنند.
فاعل جمله موصولی wir است و die مفعول besuchen است.
Ich brauche einen Arzt, der heute arbeitet.
من به پزشکی نیاز دارم که امروز کار کند.
با اینکه einen Arzt در جمله اصلی Akkusativ است، der در جمله موصولی فاعل arbeitet است و Nominativ میآید.
Kennst du den Lehrer, den Anna so interessant findet?
معلمی را که آنا خیلی جالب می‌داند می‌شناسی؟
Anna فاعل جمله موصولی است و den مفعول فعل findet است.
Wir suchen ein Hotel, das nicht zu teuer ist.
دنبال هتلی می‌گردیم که خیلی گران نباشد.
das فاعل ساختار ist است و به Hotel اشاره می‌کند.
Ich mag die Fotos, die du im Urlaub gemacht hast.
عکس‌هایی را که در سفر گرفته‌ای دوست دارم.
du فاعل جمله موصولی است و die به Fotos اشاره می‌کند و Akkusativ است.
اشتباهات رایج
- ❌ Das ist der Mann, den hier wohnt. ✅ Das ist der Mann, der hier wohnt.
- ❌ Das ist der Mann, der ich gestern gesehen habe. ✅ Das ist der Mann, den ich gestern gesehen habe.
- ❌ Das ist die Frau, der hier arbeitet. ✅ Das ist die Frau, die hier arbeitet.
- ❌ Das ist das Kind, der hier wohnt. ✅ Das ist das Kind, das hier wohnt.
- ❌ Das sind die Kinder, der hier spielen. ✅ Das sind die Kinder, die hier spielen.
- ❌ Das ist der Mann, der in Bonn wohnen. ✅ Das ist der Mann, der in Bonn wohnt.
نکته‌های یادگیری
- اول جنس و تعداد اسم قبل از جمله موصولی را مشخص کن.
- بعد فقط داخل جمله موصولی نگاه کن و ببین ضمیر فاعل است یا مفعول.
- برای مذکر تفاوت der و den بسیار مهم است: der معمولاً نشانه Nominativ و den نشانه Akkusativ است.
- اگر در جمله موصولی یک فاعل مشخص مثل ich، du، Anna یا wir وجود دارد، بررسی کن آیا ضمیر موصولی مفعول فعل شده است.
- بعد از ساخت جمله، یک بار جای فعل را بررسی کن؛ فعل صرفشده باید در پایان Relativsatz باشد.
- در نوشتار، ویرگول بخشی از ساختار جمله موصولی است و نباید حذف شود.
کاربرد در متن خودت
شش جملهٔ مرتبط دربارهٔ زندگی، برنامه یا تجربهٔ خودت بنویس و از هر الگوی جدول یک بار استفاده کن. برای هر جمله، دلیلِ انتخاب ساخت را با قواعد همین درس بررسی کن. این فعالیت خودارزیابی است؛ نمرهٔ آزمون چهارگزینه‌ای جدا ثبت می‌شود.
- با الگوی 1 جدول، یک جملهٔ تازه دربارهٔ خودت بساز.
- با الگوی 2 جدول، یک جملهٔ تازه دربارهٔ خودت بساز.
- با الگوی 3 جدول، یک جملهٔ تازه دربارهٔ خودت بساز.
- با الگوی 4 جدول، یک جملهٔ تازه دربارهٔ خودت بساز.
- با الگوی 5 جدول، یک جملهٔ تازه دربارهٔ خودت بساز.
- با الگوی 6 جدول، یک جملهٔ تازه دربارهٔ خودت بساز.
نمونه را ببین
Das ist der Mann, der hier wohnt. Das ist der Mann, den ich gestern gesehen habe. Das ist die Frau, die hier arbeitet. Das ist das Kind, das hier wohnt. Das sind die Kinder, die hier spielen. Das ist der Mann, der in Bonn wohnt.
خودت بررسی کن
- معنیِ مورد نظرم با ساخت انتخابی هماهنگ است.
- فاعل، شکل فعل، حالت/حرف اضافه و ترتیب کلمات را کنترل کردم.
- نمونه را به بافت خودم تغییر دادم و استثناهای درس را در نظر گرفتم.
حالا خودت امتحان کن
دو سؤال را بدون حساب حل کن. با ثبت‌نام رایگان، تمرین را ادامه بده و نتیجه و پیشرفتت را ذخیره کن.
گرامرهای مرتبط
واژگان مرتبط در دیکشنری
سؤال‌های رایج
برای «جنس و شمار از اسم مرجع میآید» به چه چیزی دقت کنم؟
جنس و شمار ضمیر موصولی با اسم مرجع هماهنگ است: برای der Mann شکل مذکر، برای die Frau شکل مؤنث، برای das Kind شکل خنثی و برای die Leute شکل جمع لازم است. حالت دستوری را سپس از نقش داخل جملهٔ موصولی تعیین کن.
برای «Nominativ برای فاعل جمله موصولی» به چه چیزی دقت کنم؟
اگر ضمیر موصولی خودش فاعل جمله موصولی باشد، از حالت Nominativ استفاده می‌کنیم: der برای مذکر، die برای مؤنث، das برای خنثی و die برای جمع.
برای «Akkusativ برای مفعول مستقیم» به چه چیزی دقت کنم؟
اگر ضمیر موصولی مفعول مستقیم فعل باشد، از Akkusativ استفاده می‌کنیم. در این حالت فقط شکل مذکر تغییر واضحی دارد و der به den تبدیل می‌شود. برای مؤنث die، برای خنثی das و برای جمع die باقی می‌ماند.
برای «حالت دستوری را داخل جمله موصولی پیدا کن» به چه چیزی دقت کنم؟
ممکن است اسم در جمله اصلی Akkusativ باشد اما ضمیر موصولی داخل Relativsatz نقش فاعل داشته باشد و Nominativ شود، یا برعکس. بنابراین تعیین حالت فقط با بررسی ساختار جمله موصولی انجام می‌شود.
برای «فعل صرفشده در پایان میآید» به چه چیزی دقت کنم؟
در جمله موصولی، فعل صرفشده را در پایان قرار میدهیم. مثلاً «die jeden Tag Deutsch lernt» درست است، چون lernt در پایان جمله موصولی آمده است.
برای «جدا کردن جملهٔ موصولی با ویرگول» به چه چیزی دقت کنم؟
پیش از جملهٔ موصولی ویرگول میآید. اگر جملهٔ اصلی پس از آن ادامه پیدا کند، در پایان جملهٔ موصولی هم ویرگول لازم است.
برای «مرز کاربرد، استثنا و تفاوت معنی» به چه چیزی دقت کنم؟
جنس و شمارِ ضمیر موصولی از اسمِ مرجع میآید، ولی حالتش از نقش داخل جملهٔ موصولی: Ich kenne den Mann, der hier wohnt. اسمِ den Mann در جملهٔ اصلی Akkusativ است، اما der در موصولی فاعل است. den ich sehe مفعولی است. «فاعل» را صرفاً با انجامدهندهٔ فعال تعریف نکن. فعل صرفشده آخر و ویرگول دو طرفِ جملهٔ میانجملهای لازم است. در این درس حالتهای پایهٔ Nominativ/Akkusativ هدفاند.
با حساب رایگان، درس‌های خوانده‌شده و نتیجهٔ آزمونت را نگه دار.
ثبت‌نام رایگان و ادامه