در پایان این درس می‌توانم…
- به کار ببرم: قانون اصلی حروف اضافه Dativ
- به کار ببرم: تغییر آرتیکل معین
- به کار ببرم: تغییر آرتیکل نامعین
- به کار ببرم: Dativ جمع
- مرز کاربرد، استثنا و تفاوت معنی
توضیح ساده
حروف اضافه Dativ چه هستند؟
در زبان آلمانی بعضی حروف اضافه همیشه باعث میشوند اسم، آرتیکل یا ضمیر بعد از آن‌ها در حالت Dativ قرار بگیرد. برای مثال در عبارت mit dem Bus، حرف اضافه mit همیشه Dativ می‌خواهد؛ به همین دلیل der Bus به dem Bus تبدیل میشود. در سطح A2 مهم‌ترین حروف اضافه این گروه عبارت‌اند از aus، bei، mit، nach، seit، von و zu.
آرتیکل‌ها در حالت Dativ چگونه تغییر می‌کنند؟
در Dativ، آرتیکل معین der به dem، die به der، das به dem و die جمع به den تبدیل میشود. بنابراین می‌گوییم mit dem Mann، mit der Frau، mit dem Kind و mit den Kindern. در حالت جمع معمولاً خود اسم نیز یک -n می‌گیرد، اگر از قبل به n یا s ختم نشده باشد.
آرتیکل نامعین در Dativ
آرتیکل‌های ein و eine نیز در Dativ تغییر می‌کنند. برای اسم مذکر و خنثی از einem و برای اسم مؤنث از einer استفاده میکنیم: mit einem Freund، mit einer Kollegin و mit einem Kind. برای جمع، آرتیکل نامعین ein وجود ندارد.
کاربرد aus
aus معمولاً معنی «از داخلِ»، «اهلِ» یا «ساخته‌شده از» می‌دهد. برای بیان کشور یا شهری که شخص از آن می‌آید نیز بسیار رایج است؛ مانند Ich komme aus Deutschland. وقتی حرکت از داخل یک مکان به بیرون باشد نیز از aus استفاده میکنیم.
کاربرد bei
bei معمولاً به معنی «نزد»، «پیش»، «در محل کار یا شرکتِ» و گاهی «هنگامِ یک وضعیت» است. برای مثال Ich bin bei meiner Freundin یعنی «من پیش دوستم هستم» و Ich arbeite bei Siemens یعنی «من در شرکت زیمنس کار می‌کنم».
کاربرد mit
mit به معنی «با» یا «به‌وسیلهٔ» است. از آن برای همراهی افراد، استفاده از وسیله نقلیه یا ابزار استفاده میکنیم؛ مانند mit meinem Bruder، mit dem Bus و mit einem Messer.
کاربرد nach
nach چند کاربرد مهم دارد. برای حرکت به بیشتر شهرها و کشورهای بدون آرتیکل از nach استفاده میکنیم: nach Berlin، nach Deutschland. همچنین nach می‌تواند معنی «بعد از» بدهد؛ مانند nach der Arbeit. برای گفتن «به خانه» نیز عبارت ثابت nach Hause به‌کار می‌رود.
کاربرد seit
seit برای کاری یا وضعیتی استفاده میشود که در گذشته شروع شده و تا زمان حال ادامه دارد. در آلمانی در چنین جمله‌هایی معمولاً فعل در زمان حال می‌آید. برای مثال Ich wohne seit zwei Jahren hier یعنی «دو سال است که اینجا زندگی می‌کنم».
کاربرد von
von می‌تواند معنی «از»، «از طرفِ» یا «متعلق به» بدهد. برای بیان مبدأیی که الزاماً از داخل آن خارج نمی‌شویم، مالکیت در زبان محاوره یا دریافت چیزی از یک شخص بسیار استفاده میشود؛ مانند ein Geschenk von meinem Bruder.
کاربرد zu
zu معمولاً برای حرکت به سمت یک شخص، محل خدماتی یا مقصد مشخص استفاده میشود. می‌گوییم zum Arzt، zur Bank و zu meiner Freundin. اما برای شهرها و بیشتر کشورهای بدون آرتیکل معمولاً nach به‌کار می‌رود، نه zu.
شکل‌های کوتاه و بسیار رایج
در زبان روزمره بعضی ترکیب‌های حرف اضافه و آرتیکل معمولاً کوتاه میشوند. bei dem به beim، von dem به vom، zu dem به zum و zu der به zur تبدیل میشود. این شکل‌های کوتاه کاملاً استاندارد و بسیار رایج هستند.
مرز کاربرد، استثنا و تفاوت معنی
aus، bei، mit، nach، seit، von و zu در این کاربردهای پایه Dativ میخواهند؛ حرکت داشتن این حالت را عوض نمی‌کند. zum=zu dem و zur=zu der. nach برای شهر و بیشتر کشورهای بی‌حرف‌تعریف است: nach Berlin؛ اما برای مقصدِ کشورِ حرف‌تعریف‌دار می‌گوییم in die Schweiz. seit نقطه/مدتِ شروع‌شده و ادامه‌دار را می‌رساند و اغلب با حال می‌آید. در جمع، den Kindern ولی den Autos و den Frauen را درست بنویس.
جدول راهنمای کاربرد
جدول، الگوهای نمونه را نشان می‌دهد. معنی گزینه‌های معنایی با زبان رابط هماهنگ است؛ ترجمهٔ جمله‌ها در بخش مثال‌ها آمده است.
| ساخت یا کاربرد | نمونه در زبان هدف |
|---|---|
| تغییر آرتیکل معین | Ich fahre mit dem Bus. |
| تغییر آرتیکل معین | Ich fahre mit der Straßenbahn. |
| تغییر آرتیکل نامعین | Ich spreche mit einem Lehrer. |
| Dativ جمع | Ich fahre mit den Kindern. |
| حرکت بهسوی شخص یا یک مرکز با zu | Ich gehe zum Arzt. |
| seit برای وضعیتی که هنوز ادامه دارد | Ich wohne seit einem Jahr hier. |
فرمول گرامر
اسم مذکر با آرتیکل معین
Dativpräposition + dem + maskulines NomenIch fahre mit dem Bus.
اسم مؤنث با آرتیکل معین
Dativpräposition + der + feminines NomenIch spreche mit der Lehrerin.
اسم خنثی با آرتیکل معین
Dativpräposition + dem + neutrales NomenSie spielt mit dem Kind.
اسم جمع
Dativpräposition + den + Pluralnomen + nEr spricht mit den Kindern.
آرتیکل نامعین
Dativpräposition + einem/einer + NomenIch wohne bei einer Freundin.
سؤال دربارهٔ شخص
Mit/Bei/Von + wem + Verb + Subjekt ...?Mit wem gehst du ins Kino?
حرکت بهسوی شخص
Subjekt + Verb + zu + DativIch gehe zu meinem Bruder.
قانون‌های اصلی
- 1
قانون اصلی حروف اضافه Dativ
بعد از aus، bei، mit، nach، seit، von و zu، اسم یا ضمیر باید در حالت Dativ قرار بگیرد.
- 2
تغییر آرتیکل معین
der → dem، die → der، das → dem و die جمع → den. مثال: mit dem Mann، bei der Frau، mit dem Kind، von den Freunden.
- 3
تغییر آرتیکل نامعین
ein در مذکر و خنثی به einem تبدیل میشود و eine در مؤنث به einer تبدیل میشود: mit einem Freund، bei einer Freundin، mit einem Kind.
- 4
Dativ جمع
در جمع معمولاً علاوه بر تبدیل die به den، به اسم نیز n یا en اضافه میشود: mit den Kindern، von den Freunden. اگر اسم از قبل به n یا s ختم شود، معمولاً n دیگری اضافه نمی‌شود.
- 5
کشورها و شهرها با nach
برای بیشتر شهرها و کشورهای بدون آرتیکل از nach استفاده میکنیم: nach Berlin، nach Spanien. اما کشورهایی که آرتیکل دارند ساختار دیگری میخواهند و معمولاً با in استفاده میشوند.
- 6
حرکت بهسوی شخص یا یک مرکز با zu
برای رفتن بهسوی اشخاص یا برخی مراکز، اغلب از zu + Dativ استفاده میکنیم: zu meiner Mutter، zum Arzt، zur Bank.
- 7
seit برای وضعیتی که هنوز ادامه دارد
اگر وضعیتی در گذشته آغاز شده و تا اکنون ادامه دارد، از seit و معمولاً زمان حال استفاده کن: Ich wohne seit drei Jahren hier. یعنی «سه سال است که اینجا زندگی می‌کنم».
- 8
مرز کاربرد، استثنا و تفاوت معنی
aus، bei، mit، nach، seit، von و zu در این کاربردهای پایه Dativ میخواهند؛ حرکت داشتن این حالت را عوض نمی‌کند. zum=zu dem و zur=zu der. nach برای شهر و بیشتر کشورهای بی‌حرف‌تعریف است: nach Berlin؛ اما برای مقصدِ کشورِ حرف‌تعریف‌دار می‌گوییم in die Schweiz. seit نقطه/مدتِ شروع‌شده و ادامه‌دار را می‌رساند و اغلب با حال می‌آید. در جمع، den Kindern ولی den Autos و den Frauen را درست بنویس.
مثال‌های کاربردی
Ich fahre jeden Morgen mit dem Bus zur Arbeit.
من هر صبح با اتوبوس به محل کار می‌روم.
بعد از mit، عبارت der Bus به dem Bus تبدیل شده است.
Am Wochenende bin ich bei meiner Schwester.
آخر هفته پیش خواهرم هستم.
bei برای حضور نزد یک شخص استفاده شده و meine Schwester در Dativ به meiner Schwester تبدیل شده است.
Wir kommen gerade aus dem Supermarkt.
ما همین الان از داخل سوپرمارکت می‌آییم.
aus زمانی مناسب است که حرکت از داخل یک مکان به بیرون باشد.
Morgen fahren wir nach Hamburg.
فردا به هامبورگ می‌رویم.
برای مقصدی که نام شهر است معمولاً از nach استفاده میشود.
Nach der Arbeit treffe ich einen Freund.
بعد از کار یکی از دوستانم را می‌بینم.
nach در این جمله معنی «بعد از» دارد و die Arbeit به der Arbeit تبدیل شده است.
Sie lernt seit einem Jahr Deutsch.
او یک سال است که آلمانی یاد می‌گیرد.
seit نشان می‌دهد یادگیری در گذشته شروع شده و هنوز ادامه دارد.
Das Geschenk ist von meinem Bruder.
این هدیه از طرف برادر من است.
von برای بیان شخصی که چیزی از طرف اوست استفاده شده است.
Ich muss heute zum Zahnarzt.
من باید امروز پیش دندان‌پزشک بروم.
zum شکل کوتاه zu dem است.
Kommst du heute mit deinen Freunden?
امروز با دوستانت می‌آیی؟
در Dativ جمع، deine Freunde به deinen Freunden تبدیل شده است.
Meine Mutter spricht gerade mit der Ärztin.
مادرم الان با پزشک صحبت می‌کند.
die Ärztin بعد از mit به der Ärztin تبدیل میشود.
Wir gehen nach dem Essen spazieren.
ما بعد از غذا برای پیاده‌روی می‌رویم.
das Essen در Dativ به dem Essen تبدیل شده است.
Ich hole ein Paket von der Post ab.
من یک بسته را از اداره پست تحویل می‌گیرم.
von می‌تواند مبدأ یا نقطه‌ای را نشان دهد که چیزی از آن دریافت میشود.
Sie wohnt seit drei Monaten bei ihren Eltern.
او سه ماه است که پیش والدینش زندگی می‌کند.
در این جمله هم seit و هم bei با Dativ آمده‌اند.
Gehen wir heute Abend zu Anna?
امشب به خانه آنا برویم؟
zu برای حرکت به سمت یک شخص استفاده میشود.
Er kommt mit einem Kollegen zur Besprechung.
او همراه یکی از همکارانش به جلسه می‌آید.
ein Kollege بعد از mit به einem Kollegen تبدیل میشود.
اشتباهات رایج
- ❌ Ich fahre mit den Bus. ✅ Ich fahre mit dem Bus.
- ❌ Ich fahre mit die Straßenbahn. ✅ Ich fahre mit der Straßenbahn.
- ❌ Ich spreche mit einen Lehrer. ✅ Ich spreche mit einem Lehrer.
- ❌ Ich fahre mit die Kindern. ✅ Ich fahre mit den Kindern.
- ❌ Ich gehe zu den Arzt. ✅ Ich gehe zum Arzt.
- ❌ Ich wohne für einem Jahr hier. ✅ Ich wohne seit einem Jahr hier.
نکته‌های یادگیری
- حروف اضافه اصلی Dativ را به‌صورت یک گروه حفظ کنید: aus، bei، mit، nach، seit، von، zu.
- فقط معنی حرف اضافه را حفظ نکنید؛ عبارت کامل را یاد بگیرید، مثلاً mit dem Bus، bei der Arbeit و zum Arzt.
- برای Dativ جمع همیشه بررسی کنید آیا اسم به n نیاز دارد یا نه: mit den Kindern، mit den Freunden.
- تفاوت bei و zu را با مفهوم «موقعیت» و «حرکت» به خاطر بسپارید: Ich bin beim Arzt اما Ich gehe zum Arzt.
- تفاوت aus و von را با مفهوم «از داخل» و «از یک مبدأ» تمرین کنید: aus dem Haus اما vom Bahnhof.
- شکل‌های beim، vom، zum و zur را به‌عنوان عبارت‌های بسیار رایج زبان روزمره یاد بگیرید.
- با seit معمولاً درباره چیزی صحبت میکنیم که هنوز ادامه دارد؛ بنابراین در آلمانی اغلب زمان حال به‌کار می‌رود.
کاربرد در متن خودت
شش جملهٔ مرتبط دربارهٔ زندگی، برنامه یا تجربهٔ خودت بنویس و از هر الگوی جدول یک بار استفاده کن. برای هر جمله، دلیلِ انتخاب ساخت را با قواعد همین درس بررسی کن. این فعالیت خودارزیابی است؛ نمرهٔ آزمون چهارگزینه‌ای جدا ثبت میشود.
- با الگوی 1 جدول، یک جملهٔ تازه دربارهٔ خودت بساز.
- با الگوی 2 جدول، یک جملهٔ تازه دربارهٔ خودت بساز.
- با الگوی 3 جدول، یک جملهٔ تازه دربارهٔ خودت بساز.
- با الگوی 4 جدول، یک جملهٔ تازه دربارهٔ خودت بساز.
- با الگوی 5 جدول، یک جملهٔ تازه دربارهٔ خودت بساز.
- با الگوی 6 جدول، یک جملهٔ تازه دربارهٔ خودت بساز.
نمونه را ببین
Ich fahre mit dem Bus. Ich fahre mit der Straßenbahn. Ich spreche mit einem Lehrer. Ich fahre mit den Kindern. Ich gehe zum Arzt. Ich wohne seit einem Jahr hier.
خودت بررسی کن
- معنیِ مورد نظرم با ساخت انتخابی هماهنگ است.
- فاعل، شکل فعل، حالت/حرف اضافه و ترتیب کلمات را کنترل کردم.
- نمونه را به بافت خودم تغییر دادم و استثناهای درس را در نظر گرفتم.
حالا خودت امتحان کن
دو سؤال را بدون حساب حل کن. با ثبت‌نام رایگان، تمرین را ادامه بده و نتیجه و پیشرفتت را ذخیره کن.
گرامرهای مرتبط
واژگان مرتبط در دیکشنری
سؤال‌های رایج
برای «قانون اصلی حروف اضافه Dativ» به چه چیزی دقت کنم؟
بعد از aus، bei، mit، nach، seit، von و zu، اسم یا ضمیر باید در حالت Dativ قرار بگیرد.
برای «تغییر آرتیکل معین» به چه چیزی دقت کنم؟
der → dem، die → der، das → dem و die جمع → den. مثال: mit dem Mann، bei der Frau، mit dem Kind، von den Freunden.
برای «تغییر آرتیکل نامعین» به چه چیزی دقت کنم؟
ein در مذکر و خنثی به einem تبدیل میشود و eine در مؤنث به einer تبدیل میشود: mit einem Freund، bei einer Freundin، mit einem Kind.
برای «Dativ جمع» به چه چیزی دقت کنم؟
در جمع معمولاً علاوه بر تبدیل die به den، به اسم نیز n یا en اضافه میشود: mit den Kindern، von den Freunden. اگر اسم از قبل به n یا s ختم شود، معمولاً n دیگری اضافه نمی‌شود.
برای «کشورها و شهرها با nach» به چه چیزی دقت کنم؟
برای بیشتر شهرها و کشورهای بدون آرتیکل از nach استفاده میکنیم: nach Berlin، nach Spanien. اما کشورهایی که آرتیکل دارند ساختار دیگری میخواهند و معمولاً با in استفاده میشوند.
برای «حرکت بهسوی شخص یا یک مرکز با zu» به چه چیزی دقت کنم؟
برای رفتن بهسوی اشخاص یا برخی مراکز، اغلب از zu + Dativ استفاده میکنیم: zu meiner Mutter، zum Arzt، zur Bank.
برای «seit برای وضعیتی که هنوز ادامه دارد» به چه چیزی دقت کنم؟
اگر وضعیتی در گذشته آغاز شده و تا اکنون ادامه دارد، از seit و معمولاً زمان حال استفاده کن: Ich wohne seit drei Jahren hier. یعنی «سه سال است که اینجا زندگی می‌کنم».
برای «مرز کاربرد، استثنا و تفاوت معنی» به چه چیزی دقت کنم؟
aus، bei، mit، nach، seit، von و zu در این کاربردهای پایه Dativ میخواهند؛ حرکت داشتن این حالت را عوض نمی‌کند. zum=zu dem و zur=zu der. nach برای شهر و بیشتر کشورهای بی‌حرف‌تعریف است: nach Berlin؛ اما برای مقصدِ کشورِ حرف‌تعریف‌دار می‌گوییم in die Schweiz. seit نقطه/مدتِ شروع‌شده و ادامه‌دار را می‌رساند و اغلب با حال می‌آید. در جمع، den Kindern ولی den Autos و den Frauen را درست بنویس.
با حساب رایگان، درس‌های خوانده‌شده و نتیجهٔ آزمونت را نگه دار.
ثبت‌نام رایگان و ادامه