گذشته کامل آلمانی؛ Plusquamperfekt و ترتیب روایت با تمرین

Plusquamperfekt یا گذشتهٔ کامل آلمانی، از یک نقطهٔ گذشته به زمانی پیش از آن نگاه می‌کند. Als ich am Bahnhof ankam, war der Zug schon abgefahren. یعنی «وقتی به ایستگاه رسیدم، قطار از قبل رفته بود». رسیدنِ من نقطهٔ مرجع است و حرکتِ قطار پیش از آن رخ داده بود.

این راهنما برای B1 پس از شناختِ Perfekt آلمانی و Präteritum فعل‌های پرکاربرد مناسب است. نمونه‌ها و تمرین‌ها تألیفی‌اند. تفاوتِ مهم، رابطهٔ دو زمان است؛ قدیمی بودنِ تاریخ به‌تنهایی گذشتهٔ کامل نمی‌سازد.

ساخت با hatte یا war و Partizip II

Subject + hatte/war + ... + Partizip II

کمکی‌ای که فعل در کاربردِ موردنظر در Perfekt می‌گیرد، برای این ساخت به گذشته می‌رود:

Partizip II همان شکلِ آشنای قبلی است؛ این بار habe/hast/hat به hatte/hattest/hatte و bin/bist/ist به war/warst/war تبدیل می‌شود. انتخابِ haben یا sein را با خودِ فعل و معنیِ کاربردش یاد بگیر، نه فقط با ترجمهٔ فارسیِ «بود».

صرفِ کمکی را هم درست بنویس

Hattest du die Nachricht schon gelesen? یعنی «پیام را از قبل خوانده بودی؟» در سؤال بله/خیر، کمکی پیش از فاعل می‌آید. Ich hatte die Nachricht noch nicht gelesen. یعنی «هنوز پیام را نخوانده بودم». noch nicht می‌گوید تا آن نقطهٔ گذشته، خواندنِ پیام انجام نشده بود؛ زمانِ بعدی را باید از ادامهٔ روایت بفهمی.

نقطهٔ مرجع را پیدا کن

Ich konnte die Tür nicht öffnen, weil ich den Schlüssel im Büro vergessen hatte. یعنی «نمی‌توانستم در را باز کنم چون کلید را در دفتر جا گذاشته بودم». ناتوانی در باز کردن، وضعیتِ اصلیِ گذشته است و جا گذاشتن، علتِ قبلی را می‌گوید. در بخشِ weil، hatte آخر آمده است.

اما Ich kam nach Hause und kochte etwas. یعنی «به خانه آمدم و چیزی پختم». دو رویداد به‌ترتیب جلو می‌روند و برای هر دو به hatte نیاز نداریم. در آلمانی یک دستورِ مکانیکیِ واحد برای تغییر دادنِ همهٔ زمان‌های جملهٔ بعد از یک زمانِ گذشته وجود ندارد؛ مرجع و رابطهٔ رویدادها را بررسی کن.

برای گزارشِ یک سفرِ قدیمی هم می‌توان گذشتهٔ ساده یا Perfekt را با موقعیت مناسب انتخاب کرد. «سال‌های خیلی دور» دلیلِ کافی برای Plusquamperfekt نیست؛ باید روشن باشد از کدام نقطهٔ گذشته به عقب نگاه می‌کنی.

nachdem و ترتیبِ روایت

در یک روایتِ گذشته، این ساخت روشن است: Nachdem ich den Text gelesen hatte, schrieb ich die Antwort. یعنی «بعد از آنکه متن را خوانده بودم، پاسخ را نوشتم». خواندن پیش از نوشتن رخ داده است. اگر بخشِ وابسته اول باشد، schrieb در جملهٔ اصلی پیش از ich می‌آید.

می‌توان گفت Ich schrieb die Antwort, nachdem ich den Text gelesen hatte. حالا جملهٔ اصلی اول آمده است. از این مثال نتیجه نگیر که هر nachdem در هر بافتی الزاماً Plusquamperfekt می‌خواهد؛ رابطهٔ زمانی و نقطهٔ مرجع مهم است. در گزارشِ این درس، نقطهٔ مرجع گذشته است و گذشتهٔ کامل انجامِ قبلی را روشن می‌کند.

schon، vorher و bereits می‌توانند «از قبل» را برجسته کنند، اما دیدنِ آن‌ها جای تحلیلِ معنی را نمی‌گیرد. Sie war bereits gegangen. یعنی «او از قبل رفته بود»؛ اینجا قبل از کدام زمان را باید از بافت بفهمیم.

hatte با hätte و war با wäre فرق دارد

Ich hatte den Schlüssel gefunden. گزارش می‌کند کلید را پیدا کرده بودم. اما Ich hätte den Schlüssel gefunden, wenn ich länger gesucht hätte. یک نتیجهٔ فرضیِ متفاوت دربارهٔ گذشته می‌سازد: «اگر بیشتر گشته بودم، کلید را پیدا می‌کردم»؛ در این بافت، شرط و نتیجه هر دو به گذشته برمی‌گردند.

اوملاوت وجه و معنی را عوض می‌کند. در شکلِ سادهٔ Plusquamperfekt، hatte و war بدون اوملاوت‌اند؛ شکل‌های hätte و wäre را در Konjunktiv II تمرین کن. این تفاوت را با عنوانِ کلیِ «همه‌شان گذشتهٔ کامل‌اند» پنهان نکن.

یک روایتِ تألیفی با برگشت به عقب

Am Montag wollte ich die Unterlagen drucken. Ich hatte die Datei am Sonntag gespeichert, aber ich hatte den Namen vergessen. Deshalb suchte ich zuerst in meinem alten Ordner. Dort fand ich die Datei. Danach konnte ich die Unterlagen drucken.

«دوشنبه می‌خواستم مدارک را چاپ کنم. فایل را یکشنبه ذخیره کرده بودم، اما نامش را فراموش کرده بودم. بنابراین اول در پوشهٔ قدیمی‌ام گشتم. آنجا فایل را پیدا کردم. بعد توانستم مدارک را چاپ کنم.» دو شکلِ hatte زمینهٔ قبلی را توضیح می‌دهند؛ suchte و fand داستان را دوباره جلو می‌برند. نامِ دقیقِ فایل در متن نیامده است.

تمرینِ ساخت، ترتیب و خطایابی

• ۱. کامل کن: Als ich ankam, ___ sie schon nach Hause gegangen.
• ۲. کامل کن: Wir ___ die Adresse vorher notiert.
• ۳. با du سؤال بساز: die E-Mail / schon / lesen؛ منظور، خواندن پیش از یک زمانِ گذشتهٔ معلوم در گفت‌وگوست.
• ۴. اصلاح کن: Nachdem ich gegessen hatte, ich ging spazieren.
• ۵. اصلاح کن: Er hatte früh angekommen.
• ۶. در روایتِ مدارک، ذخیرهٔ فایل چه روزی بود و تلاش برای چاپ چه روزی؟
• ۷. آیا جملهٔ Ich hätte mehr Zeit gehabt. شکلِ خبریِ سادهٔ Plusquamperfekt است؟

پاسخ با دلیل

• ۱. war؛ gehen در این کاربرد با sein می‌آید و گذشتهٔ کمکی war است.
• ۲. hatten؛ notieren با haben و فاعل wir با hatten هماهنگ است.
• ۳. Hattest du die E-Mail schon gelesen? کمکی جلو آمده و Partizip II در پایان است.
• ۴. Nachdem ich gegessen hatte, ging ich spazieren. بخشِ وابسته جایگاه اول را گرفته است؛ فعلِ اصلی مستقیم بعد از آن می‌آید.
• ۵. Er war früh angekommen. کمکیِ ankommen در این کاربرد sein است، پس war به کار می‌رود.
• ۶. ذخیره یکشنبه بود و قصدِ چاپ دوشنبه؛ ذخیره به قبل از نقطهٔ مرجعِ دوشنبه برمی‌گردد.
• ۷. خیر؛ hätte شکلِ وجهی است. شکلِ خبریِ متناظر Ich hatte mehr Zeit gehabt. خواهد بود، اگر بافت واقعاً به «پیش از گذشته وقت بیشتری داشتن» نیاز داشته باشد؛ انتخاب زمان را فقط از ظاهرِ واژه انجام نده.

تکلیفِ انتقال و قدم بعد

سه رویدادِ فرضی را روی خط زمان بنویس: آماده کردنِ نشانی، رسیدن به محل و پیدا کردنِ اتاق. سپس از رسیدن به عقب برگرد. نمونه: Als ich im Gebäude ankam, hatte ich die Zimmernummer schon aufgeschrieben. Deshalb fand ich den Raum schnell. «وقتی به ساختمان رسیدم، شمارهٔ اتاق را از قبل نوشته بودم؛ بنابراین اتاق را سریع پیدا کردم.»

درس Plusquamperfekt و تمرین همان درس را انجام بده. بعد یک بند کوتاه در تمرین نوشتن با مسیر آلمانی بساز و فقط جاهایی را به گذشتهٔ کامل ببر که رابطهٔ زمانی‌شان را می‌توانی توضیح بدهی. این روایتِ دقیق را در مسیر آموزش زبان آلمانی ادامه بده.